İş Birliği Yaptığımız Kuruluşlar


 

ISO 9001:2000 Kalite Yönetimi

 

Günümüz organizasyonları;

·        Global rekabet,

·        Artan ve gelişen müşteri beklentileri,

·        Değişen ihtiyaçlar ve

·        Gelişen teknoloji ile karşı karşıya kalmışlardır.

·        Tüm bunlara karşın rekabet edebilen ve başarısının sürekliliğini sağlayan organizasyonların;

·        Hızlı,

·        Esnek,

·        Müşteriye, rekabete, takım anlayışına ve zamana odaklı yani süreç bazlı yönetildikleri görülmektedir. Bu tür organizasyonlar yatay (horizontal) ya da süreç merkezli (process-centered) organizasyonlar şeklinde tanımlanmaktadır.

·         Süreç merkezli organizasyonların en önemli özelliği günün şartlarına kolay adaptasyonu sağlayan hızlı ve esnek yapıda hareket edebilmeleridir. Bu yapı çerçevesinde hiyerarşiler ya da fonksiyonlar yerine süreçler tanımlanır ki bu da müşteri ihtiyaç ve beklentilerine hızlı ve rekabet edebilir seviyede cevap vermeyi ve hatta değişimin nabzını tutmaya yarar.

 Süreç en yalın tanımıyla, bir grup girdinin müşteri için faydalı bir çıktı haline dönüştürülmesini sağlayan faaliyetler zinciridir. Bununla birlikte müşteri ihtiyaç ve beklentilerinin alınıp, karşılanması ve teslimini sağlayan faaliyetlerin birbirleri arasındaki bağ şeklinde bütünsel tanımlanması da mümkündür. Bu tanımlardan yola çıkarak etkin bir süreç yönetiminin hakim olduğu bir organizasyonun müşteri odaklı olduğu ya da tam tersi müşteri odaklı organizasyonların etkin bir şekilde süreçlerle yönetilmesi gerektiği söylenebilir.

 Organizasyonların yönetimi ise yazılı ya da yazılı olmayan, kurum kültürü ile bütünleşmiş bir yönetim sistemi ile gerçekleştirilir. Yönetim sistemi; organizasyon içindeki farklı iş birimlerinin sistematik bir şekilde aynı amaç doğrultusunda yönetilmesidir. Yönetim sisteminin bu tanımından ve süreç merkezli organizasyonların özelliklerinden hareket ederek,  yönetim sistemlerinin süreçler etrafında organize olarak entegre edilmesinin mümkün olduğu söylenebilir.

Diğer taraftan 15 Aralık 2000 tarihinde yayımlanan ve kalite sistem standartlarının yeni versiyonu olan ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi’nde de süreç yaklaşımı ön plana çıkmaktadır. Bu yaklaşımının en önemli göstergesi ise standardın süreç bazlı yapılandırılması (Şekil 1) ve Kalite Sistemi’nin performansının iç denetim sonuçları, düzeltici-önleyici faaliyetler, kalite hedeflerine ulaşılabilirliliğin yanı sıra müşteri tatmini ve sürekli gelişme ile izlenmesi gerekliliğidir. Kalite Yönetim Sistemi’ndeki bu önemli değişikliğe bağlı olarak bu makalede süreç merkezli organizasyonların ve Kalite Yönetim Sistemi’nin yaklaşımlarındaki benzerliğin ortaya konması ve Kalite Yönetim Sistemi’nin mevcut yönetim sistemine süreçler etrafında organize olarak entegre edilmesinin etkin bir Kalite Yönetim Sistemi için kaçınılmaz olduğu vurgulanmak istenmiştir.

SÜREÇ MERKEZLİ ORGANİZASYONLAR

Organizasyonlarda yürütülen tüm faaliyetleri talimat veya süreçlerle tanımlamak mümkündür. Süreçler değer yaratan bir bütünü yani faaliyetler dizinini tarif ederken, talimatlar  bütün içindeki tek bir faaliyeti tarif eder. Bu tanımdan yola çıkarak talimatın bütün içindeki bir adımın (dolayısıyla o işi yapan kişinin) performansını, buna karşılık süreçlerin bir takımın performansını ortaya koyduğu söylenebilir.

Diğer taraftan süreç merkezlilik  organizasyonlara;

·        Çalışanların yürüttükleri faaliyetlerin bütün içindeki yeri ve öneminin anlaşılmasını diğer bir deyişle strateji ve vizyonun tüm çalışanlarla paylaşımını,

·        Faaliyetlerin sonucunun izlenmesi ve değerlendirilmesi dolayısıyla sürekli gelişme anlayışını kazanmayı,

·        Süreçlerin sürekli gelişme/iyileşme özelliğine bağlı olarak sürekli gelişmeyi,

·        İç ve dış müşteri memnuniyetinin önemine bağlı olarak müşteri odaklılık, takım anlayışı, sinerji ve empatinin gelişimini

·        Sonuç odaklı olmayı sağlar.

·        Peki süreç merkezli organizasyonları yapılandırmak için öncelikli olarak neler yapmak gerekmektedir ?

·        Organizasyon vizyonunu, misyonunu ve değerlerini tanımlamak ve paylaşmak,

·        Organizasyondaki süreçleri şirket vizyon ve stratejilerine dolayısıyla müşterilere odaklanarak tanımlamak ya da gözden geçirmek,

·        Yürütülen faaliyetlerin tanımlanmış süreçler kapsamında işlemesini sağlamak,

·        Performans yönetim sistemine alt yapı oluşturmak amacıyla süreç performans göstergeleri kapsamında kritik parametreleri tanımlamak ve izlemek,

·        Performansa ilişkin izlenen parametrelerin sonuçlarını paylaşmak ve iyileştirme faaliyetlerine yönelik kullanmak

gerekmektedir.

Tüm bunlar süreç merkezli organizasyonlar için sadece önemli ve kritik başlangıç adımlarıdır. Bu yaklaşımlara bağlı olmak bir organizasyonun süreç merkezli (process-centered) organizasyon olma yönünde önemli adımlar atmış olduğunu göstermekle birlikte yeterli değildir. Çünkü kritik ve kaçınılmaz olan değişimleri mevcut süreçlere adapte ederek sürekli gelişmenin sağlanması ve yukarıda tanımlanan tüm unsurların etkin bir şekilde yönetilmesidir.

KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ

15 Aralık 2000 tarihinde ISO (the International Organization for Standardization)  tarafından  kalite sistem standartlarının 21 standarttan oluşan 1994 versiyonu, 2000 versiyonu ile aşağıdaki verilen 4 seri halinde yayımlanmıştır:

·        ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemleri Kavram ve Sözlük

·        ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemleri Gereklilikler

·        ISO 9004 Kalite Yönetim Sistemleri Kılavuz

·        ISO 10011 Yönetim Sistemleri Tetkiki

Kalite sistem standartlarındaki bu değişim;

·        Diğer yönetim sistemi/leri ile entegre edilebilecek bir sistem yapısı,

·        Mevcut süreçlere kolay adapte edilebilecek gereklilikler,

·        Gereksiz dokümantasyonu azaltma,

·        Şirket performansını izlemeyebilme,

·        Sürekli gelişme yaklaşımının sisteme entegrasyonu,

·        Her tip ve büyüklükte şirketler için uygulama kolaylığı, 

·        1100’ü aşkın şirketin 1994 versiyonunun uygulamada karşılaşılan güçlüklerine ilişkin geri bildirimleri dikkate alınarak, Toplam Kalite felsefesinin prensiplerine benzer 8 temel prensip etrafında gerçekleştirilen yapılandırma ile nihai haline getirilmiştir.

Bu seri içinde yer alan ve şirketlerin Kalite Yönetim Sistemi gerekliliklerini tanımlayarak belgelenmelerini sağlayan ISO 9001:2000 standardında 1994 versiyonuna göre önemli değişiklikler gerçekleştirilmiştir.

ISO 9001:2000 versiyonunda ilk dikkat çekici değişim standardın isminde olmuş ve ISO 9001:1994 versiyonunda Kalite Güvence Sistemi şeklinde ifade edilen standart ISO 9001:2000 versiyonunda Kalite Yönetim Sistemi adını almıştır. Bu, aynı zamanda kalite sistem yaklaşımında gerçekleştirilen önemli değişikliklerin bir ifadesi de olmuştur.

Bu çerçevede Kalite Yönetim Sistemi’ndeki değişiklikleri yapısal ve kapsamı açısından gerçekleştirilen değişiklikler şeklinde sınıflandırarak özetlemek mümkündür.

Kalite Yönetim Sistemi’ndeki

Yapısal Değişiklikler

ISO 9001:1994 versiyonunda 20 temel maddeden oluşan standart, 2000 versiyonu ile aşağıdaki 5 temel adım ile tanımlanmıştır.

Kalite Yönetim Sistemi,

Yönetim Sorumluluğu,

            Kaynak Yönetimi,

            Ürün Gerçekleştirme,

            Ölçme, Analiz ve İyileştirme

Bu adımlar ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi’nin yapısal anlamdaki önemli değişikliği olan süreç yaklaşımıyla birbiriyle ilişkilendirilmiştir (Şekil 1). Buradaki yaklaşım, organizasyonlarda ürün/hizmet sunma sürecinde gerçekleştirilen faaliyetlerin bir yönetim sistemi çatısı altında ve birbirine katma değer yaratacak şekilde ilişkilendirilmesidir.

Diğer taraftan şekil 1’de tanımlanan Kalite Yönetim Sistemi modeli, süreç merkezli organizasyonların en önemli özelliği olan müşteri odaklılık ve sürekli gelişmenin Kalite Yönetim Sistemi kapsamına dahil edildiğini göstermektedir.

Kalite Yönetim Sistemi

Kapsamındaki Değişiklikler

ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi’nde yukarıda değinilen yapısal değişiminin yanı sıra kapsamı açısından da her bir temel adım içinde ifade edilebilecek değişimler ve gelişmeler söz konusudur:

Kalite Yönetim Sistemi;

·        Organizasyonun tamamını ve tüm seviyelerini kapsayan,

·        Tüm faaliyetleri ve bunların birbirleri ile etkileşimlerini tanımlayan,

·        Ölçme, analiz ve takip sistemine dayalı,

·        Sürekli gelişmeyi öngören,

·        Mevcut yönetim sistem(i/leri) ve süreçlere kolay entegre edilecek şekilde yalınlaştırılmış ve geliştirilmiş,

·        Müşteri odaklı,

·        Etkin iletişime dayalı

bir yapıya kavuşmuştur.

Yönetimin Sorumluluğu;

·        Şirket hedef (kalite hedefleri) ve stratejilerini tespit etmede müşteri beklentilerini de göz önünde bulundurmak,

·        Şirket hedef ve stratejilerini gerçekleştirebilmek için gerekli olan tüm kaynakları sağlamak ve bunu taahhüt etmek,

·        Şirket hedef ve stratejileri ile müşteri beklentilerinin şirket içinde benimsenmesini sağlamak,

·        Ürün ve hizmet sunma sürecinde gerçekleştirilen faaliyetlerin performansını ve müşteri tatminini izleyerek, sonuçları sürekli gelişme yönünde irdelemek

·        şeklinde geliştirilmiştir.

Kaynak Yönetimi;

l Ürün kalitesini etkileyen personelin yetkinliklerinin tanımlanması,

l Bu yetkinliklere dayalı gelişim ve eğitim planlarının hazırlanması,

l Planlanan gelişim ve eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve etkinliğinin ölçülmesi,

l Uygun ürün üretme ya da hizmet sunma amacıyla gerekli alt yapının tanımlanması, sağlanması ve yönetilmesi,

l Uygun çalışma koşullarının tanımlanması ve yönetilmesi

şeklinde sistematik bir yaklaşım tarif edilmiştir.

Ürün Gerçekleştirme;

l Ürün geliştirme sürecinin planlanması ve bu süreçte müşteri beklentilerinin, müşteri şikayetlerinin, yasal ve yerel zorunlulukların dikkate alınması,

l Ürün gerçekleştirme sürecinde ürün kalitesini etkileyebilecek yönde meydana gelen değişikliklerin takibi, kontrolü, doğrulanması ve onayı,

l Ürün performansının müşteri tarafından izlenmesinin sağlanması

şeklinde geliştirilmiştir.

Ölçme, Analiz ve Geliştirme;

l Müşteri beklentilerinin alınması,

l Müşteri tatmininin ölçümlenmesi,

l Süreçlerin performanslarının takibi,

l Toplanan verilerin ve takip edilen parametrelerin sistematik bir şekilde Kalite Yönetim Sistemi’ne dahil edilmesi için performans yönetim sisteminin kurulması,

l İzlenen performans sonuçlarının Kalite Yönetim Sistemi’nin irdelenmesi ve sürekli geliştirilmesi yönünde kullanılması

şeklinde bütünsel bir ölçme-öğrenme ve gelişme sistematiğinin oluşturulması hedeflenmiştir.

YÖNETİM SİSTEMLERİ VE ENTEGRASYON

Yönetim sistemi bir organizasyonun nasıl yönetildiğinin tanımıdır. Daha bütünsel tanımıyla organizasyon içindeki farklı iş birimlerinin sistematik bir şekilde aynı amaç doğrultusunda yönetilmesidir. Bu nedenle organizasyonlarda yeni bir yönetim sisteminin yapılandırılması stratejik bir karardır. Diğer taraftan bu tanıma tam olarak hizmet etmeyen ancak yönetim sistemi şeklinde ifade edilen ISO 14000, ISO 9000, OHSAS 18000 vb. gibi yönetim sistemleri bulunmaktadır. Bunlar, organizasyonların iş yapış biçimine kendi amacına göre yön veren, bir takım gereklilikleri ya da bakış açılarını kapsayan, başka bir deyişle bazı faaliyetlerin daha iyi gerçekleştirilmesi için kılavuzluk eden sistemlerdir.

Diğer taraftan yönetim sistemleri farklı kapsam ve kullanım sahası nedeniyle farklı amaçlara hizmet edebilir. Yönetim sistemlerinin bu özelliğinden dolayı organizasyonlarda büyük problemler ile karşılaşılmaktadır. Çünkü yeni yönetim sistemi farklı prosesler, farklı jargonlar, farklı öncelikler, farklı hedefler ve farklı yaklaşımlar öngörebilir.

Peki organizasyonlar yeni bir yönetim sistemine neden gereksinim duyarlar ?

l Strateji ve hefelerine ulaşmada araç olarak gördüklerinden,

l Şirkete bilinir bir yönetim sistemi getirmek için,

l Yeni yönetim sisteminin sahip olduğu özel kapsamdan istifade etmek amacıyla,

l Rekabet için,

l İmaj için,

l Yaygın ve popüler olduğu için vb.

Aslında tüm bu nedenler organizasyonların yeni yönetim sisteminden ne beklendiğinin çok iyi bir şekilde tanımlanmasına odaklanmalıdır. Bu yaklaşımdan yola çıkıldığında yeni yönetim sistemi’nin neye hizmet edeceği ve ne gibi faydalar sağlayacağı net olarak tanımlanmış olur. Diğer taraftan herhangi bir yönetim sisteminin tek başına mükemmel ve sonsuza kadar kullanılabilecek tek bir sistem olarak düşünülmemesi çok önemlidir. Bunun en iyi göstergesi ise tüm yönetim sistemlerinin zaman içinde gelişmesi, revize edilmesi ve/veya yeni yönetim sistemleri/serileri ile özelleştirilmesidir.

Peki hangi yönetim sistemini seçmek gerekir?

Bu soruya net bir cevap vermek oldukça zordur. Çünkü organizasyonlarda farklı nedenlere bağlı olarak 6-10 farklı yönetim sistemi tercih edilebilmektedir. Bu tercih ise genellikle şu stratejilere bağlı yapılmaktadır;

1-     Hiçbiri: Bilinen ve tanımlı hiçbir yönetim sistemi değil yöneticilerin kendi bilgi ve becerileri çerçevesinde oluşturduğu yapıda yönetimin tercih edilmesi.

2- Yalnız birini seçmek: En kapsamlı ve yaygın olan yönetim sistemini seçmek ve uygulamak.

3- İlgili tüm yönetim sistemlerini devreye almak: Her yönetim sisteminin sunduğu farklı faydalardan ve önceliklerden istifade etmek amacıyla şirkete fayda sağlayacağı düşünülen tüm yönetim sistemlerinin devreye alınması.

4- Entegrasyon: Şirketin vizyonuna ulaşmada katma değer yaratacak ve sürekli gelişmenin gereği olan yeniliklerin ve yeni uygulamaların mevcut yönetim anlayışına dahil edilmesi için ilgili yönetim sistemlerinin entegre biçimde  yapılandırılması gerekir. Buradaki amaç farklı yönetim sistemlerinde farklı öneme ve boyuta sahip unsurların kapsam açısından en gelişmiş olanını kullanarak tek bir yönetim sistemi çatısı altında kullanmaktır.

Diğer taraftan sürekli gelişen yönetim sistemleri, yeni kavramlar/yaklaşımlar  en iyi uygulamaların yönetim biçimine dahil edilmesi ve yalın bir şirket yönetimi için entegrasyonun kaçınılmaz olduğunu göstermektedir. Çünkü farklı yönetim sistemlerinin ayrı ayrı devreye alınması gereksiz tekrarlar, yönetim zorluğu, değişime karşı gerekli esneklik ve hızın sağlanamaması gibi temel ve sıkça karşılaşılan problemlere neden olur.

İşte tüm bu nedenlerden dolayı farklı amaca hizmet etmesi yönünde yapılandırılan farklı yönetim sistemlerinin ortak ve yetersiz boyutları göz önünde bulundurulmalı ve maksimum fayda sağlayacak şekilde entegre edilerek tek bir yönetim sistemi çatısı altında toplanması sağlanmalıdır. Bunun için ise en iyi yöntem, süreçlere odaklanarak entegrasyonun kolaylaştırılması ve organizasyonun yalınlaştırılmasıdır (Tablo 2).

Bu çerçevede Kalite Yönetim Sistemi’ni yapılandırmak isteyen şirketler öncelikle bu sistemin kapsamını analiz ederek (örnek; Tablo 3), farklı ve yeni olan yaklaşımların mevcut yönetim sistemine entegre edilmesini sağlamalıdırlar. Örneğin Kalite Yönetim Sistemi’nde finansal iş sonuçlarının analizi ve takibine ilişkin herhangi bir gereklilik bulunmamaktadır. Ancak entegre bir yönetim sistemi çatısı altında bu sürecin kapsam dışı kalması söz konusu olmayacak ve bu şekilde organizasyonlarda süreç merkezli bütünsel yönetim bakış açısı kazanılacaktır.

KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ’NİN

YAPILANDIRILMASI

Firmaların Kalite Yönetim Sistemi’ni tercih etmelerinin en yaygın sebepleri;

·        Pazarda ve rekabet ortamında kalite imajını güçlendirmek,

·        Yönetim sistemininin etkinliğini ve kontrolünü arttırmak,

·        Toplam Kalite’ye geçiş öncesi hazırlık,

·        Müşterilerinin ISO 900x belgesi ihtiyacını karşılamak,

·        Müşteri denetimlerini azaltmak,

·        Dokümantasyon sistemini iyileştirmek

şeklinde sıralanabilir.

Daha önceden de belirtildiği gibi bir yönetim sistemi’nin yapılandırılması ve sonrasındaki uygulama etkinliği, projenin başlangıç aşamasında amacın net olarak ortaya konması ve bu çerçevede gerçekleştirilen bir yapılandırma ile mümkündür. Bu yaklaşım ve Kalite Yönetim Sistemi’nin zaten var olan bir yönetim anlayışı içerisindeki yapılandırma girişimi gözönünde bulundurularak, öncelikli şunlar yapılmalıdır;

·        l Kalite Yönetim Sistemi gereksinimlerinin çok iyi analiz edilmesi,

·        l Bu çerçevede mevcut süreçlerin ve yönetim sisteminin gözden geçirilmesi,

·        l Farklılıkların, yeni yaklaşımların ve entegre edilebilecek hususların belirlenmesi,

·        l Bu veriler ışığında yeni süreç yapısı ve yönetim yaklaşımının geliştirilmek üzere planlanması.

Bu temel adımlar sonrasında hazırlanan proje planı çerçevesinde mevcut süreçlere entegre Kalite Yönetim Sistemi’nin yapılandırılması için P-U-K-I (Planla, Uygula, Kontrol Et ve İyileştir) metodolojisi (Şekil 2) kullanılabilir.

Şekil 2’de belirtilen temel adımlar çerçevesinde entegre bir Kalite Yönetim Sistemi yapılandırma amacıyla gerçekleştirilmesi gereken faaliyetler ise şu şekildedir:

PLANLA : Yönetim Sistemi’nin Tanımlanması

·        l Paydaşların (müşteri, çalışan, hissedar vb.) tanımlanması/gözden geçirilmesi

·        l Paydaşların beklentilerinin tanımlanması/gözden geçirilmesi

·        l Vizyonun, misyonun, değerlerin, stratejilerin ve hedeflerin belirlenmesi/ gözden geçirilmesi

·        l Kalite politikasının tanımlanması ya da mevcut politikaya entegre edilmesi

UYGULAMA: Yönetim Sistemi’nin Hayata

Geçirilmesi

·        l Tanımlanmış ve uygulanmakta olan süreçlerin ISO 9001:2000 gerekliliklerine göre gözden geçirilmesi ve entegrasyona yönelik analizi (örnek; Tablo 4)

·        l Süreçlerin dolayısıyla yönetim sisteminin entegrasyonu

·        l Kalite Yönetim Sistemi’nin beklentileri çerçevesinde süreç sahiplerinin ve süreç hedeflerinin oluşturulması/gözden geçirilmesi

·        l ISO 9001:2000 gerekliliklerini karşılayacak dokümantasyon yapısının tamamlanması

·        l Şirket performansının takip edilmesi amacıyla yönetim sistemi performans takip sisteminin kurulması

KONTROL ET : Yönetim Sistemi’nin Kontrolü

·        l Yönetim sistemi’nin gözden geçirilmesi

·        l Paydaşların tatmininin ölçülmesi ve sonuçların irdelenmesi

·        l Süreçlerin performanslarının izlenmesi (örnek; Tablo 5)

·        l Vizyon, strateji ve hedeflerin gözden geçirilmesi

İYİLEŞTİR : Yönetim Sistemi’nin İyileştirilmesi

·        l Performans sonuçlarının irdelenmesi

·        l Alınan sonuçların yönetim sisteminin iyileştirilmesi/geliştirilmesi yönünde kullanılması,

·        l İyileştirme faaliyetlerinin sistematik bir biçimde yönetim sistemine dahil edilmesi

·        l Gelişmelerin, yeni hedeflerin ve performans sonuçlarının sistematik bir biçimde sisteme dahil edilmesinin sağlanması

SONUÇ

Müşteriye kaliteli ürün teslim etme amacıyla kalite kontrol ile başlayan, daha sonra kaliteli ürün üretme anlayışıyla kalite güvence sistemi ile devam eden kalite faaliyetleri, ISO 9001:2000 versiyonu ile yönetim sistemi adını alarak kapsamı gereği sürekli gelişen, müşteri odaklı ve organizasyondaki süreçlere katma değer sağlayan modern bir model özelliği kazanmıştır.

Diğer taraftan finansal sonuçların takibi ve Kalite Yönetim Sistemi’nin stratejik planlama ya da pazar fırsatlarının geliştirilmesine etkisi gibi yönetim sisteminin parçası olan ve ISO 9001:2000 kapsamında yer almayan konular vardır. Bu nedene bağlı olarak entegre yönetim sistemi yaklaşımıyla Kalite Yönetim Sistemi’nin yapılandırılmasının, Kalite Yönetim Sistemi’nin etkinliği ve sürekli gelişimi açısından son derece önemli olduğu vurgulanmaktadır.

Entegre Kalite Yönetim Sistemi’nin organizasyonlara en önemli katkıları şunlardır:

·        Bütünsel bakış açısı

·        Sürekli gelişme

·        Kalite Yönetim Sistemi gerekliliklerinin mevcut süreçlere entegrasyonu

·        Tek takip sistemi

·        Organizasyonun vizyonuna ve stratejilerine odaklanan entegre hedeflerin tespiti

·        Kalite Yönetim Sistemi gerekliliklerinin ötesinde bir yönetim sistemi

Sonuç olarak  gerek kapsam gerekse model olarak mevcut yönetim sistemine rahatlıkla entegre edilebilecek ve maksimum düzeyde katma değer sağlayacak ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi, entegre sistemin getireceği faydalar nedeniyle gelecekte önemli bir yönetim sistemi modeli halini alarak, organizasyonların belgelenme için başvuru nedenlerinde de önemli bir paradigma değişikliğine sebep olacaktır.

Kaynakça:

John, E. and West, J., Implementing ISO 9001:2000, Quality Progress, May 2001, 65-70.

McCormack, K., Business Process Orientation: Do You Have It ?. Quality Progress, January 2001, 51-57.

ISO, International Standard ISO 9001 Quality Management System Requirements, Third Edition, 2000-12-15.

Tonk, H.S., Integrating ISO 9001:2000 And The Baldrige Criteria, Quality Progress, August 2000, 51-55.

Tsiakals, J.J., Cianfrani, C.A. and West J., A Breeze or a Breakthrough ? Conforming to ISO 9000:2000, Quality Progress, March 2000,  41-44.

Castle, J.A., An Integrated Model In Quality Management, Positioning TQM, BPR and ISO 9000, The TQM Magazine, Vol. 8, No. 5, 1996, 7-13.

Gadd, K.W. and Oakland J.S., Chimera or     Culture ? Business Process Reengineering for Total Quality Management, Quality Management Journal, 96-3, No.3, 20-38.

Hammer, M., Beyond Reengineering, Part 1, Chapter 1: The Triumph of Process, 3-17,         1996.

McDonald J., Together TQM and BPR are Winners, The TQM Magazine, Vol. 7, No. 3, 1995, 21-25.

Carr, D.K. and Johansson, H.J., Best Practices in Reengineering, Chapter 1: Best Practices in Business Process Reengineering, 3-29,

Chapter 7: Deming was Right, 183-186, 1995.

Jones, C.R., Improving Your Key Business     Processes, The TQM Magazine, Vol. 6, No. 2,1994, 25-29.

Johansson, H.J., McHugh, P., Pendlebury, A.J. and Wheeler III, W.A., Business Process  Reengineering , Chapter 3: Understanding Processes, 57-83, 1993.

Harrington, H.J., Business Process Improvement, Chapter 1: Why Focus on Business Processes ?, 1-25, 1991.